Header

Kerst in poppenland

  • Thema

De kerstperiode staat weer voor de deur. Hoog tijd om in de museumcollectie te duiken en te kijken welke sporen naar dit jaarlijkse feest terug te vinden zijn. Naast klassieke taferelen rond de geboorte van Christus, springen enkele kerstman-poppen in het oog. Ze behoren tot de collectie van het Poppentheater Tientelientje dat in 2005 werd geschonken aan de Ieperse musea.

Handpop van een kerstman, 1990-2000 (OM 000177)
Pop van Pinkie (OM 000244)

Tientelientje

Poppentheater Tientelientje is opgericht op 26 maart 1969 door Bart Dejaegher en Monique Mulier. In de jaren ’70 treden ze in heel Vlaanderen op. Ook op televisie – de toenmalige BRT – zijn de poppen van Bart Dejaegher te bewonderen. De bekendste pop is ongetwijfeld Pinkie de pinguïn. Hij is de ster van het theater en komt in alle voorstellingen terug als goedgezinde probleemoplosser. Op tv is hij vooral bekend van de reeks ‘Pim en Pinkie’.

De 5 kerstmannen

Dat een kerstman in de collectie van een poppentheater zit, hoeft niet te verbazen. Maar waarom zijn er meerdere kerstmannen nodig? Poppentheater Tientelientje was actief van 1969 tot 2005. In die 36 jaar ondergaat het maakproces van de poppen een hele evolutie. De kerstmanpoppen illustreren deze evolutie.

Na enkele eigen experimenten met onder andere papier-maché, laat Bart Dejaegher zijn poppen maken door Jan Vanhaute. Hij werkt met hoofden van houtpult. Dat materiaal is goed bewerkbaar waardoor je veel details in de gezichten kan aanbrengen. Pinkie, maar ook de oudste kerstman, zijn op deze manier geproduceerd.

Handpop van een kerstman, circa 1970 (OM 000117)
Handpop van een clown met beweegbare hoed (OM 000030)

Technische innovaties

Later zullen Bart en Jan kennis maken met de Tsjechische poppen. In Tsjechië en heel Oost-Europa is er namelijk een veel grotere poppentraditie dan bij ons. De poppen daar zijn veel gesofisticeerder. Na hun bezoek in de jaren ‘70 starten Bart en Jan met experimenteren. Dit leidt tot poppen met bewegende onderdelen zoals de mond of ogen.

Aanvankelijk nemen ze vooral nieuwe ideeën mee naar België. Door de Koude Oorlog is handel drijven bijna onmogelijk. Na de val van het Oostblok wordt het ook makkelijker om poppen in Tsjechië aan te kopen. Zo bevat de collectie achttien stok- en vingerpoppen, allemaal gemaakt in Tsjechië. Hierbij horen drie kerstmannen. En zo komt het dat er in één poppencollectie 5 verschillende kerstmannen zitten.

Vingerpop van een kerstman (OM 000058.03)
Vingerpop van een kerstman (OM 000058.04)
Vingerpop van een kerstman (OM 000058.05)